annas kollektiv to szwajcarski kolektyw tancerzy, architektów, filmowców i socjologów. Artyści traktują architekturę jako potencjalną scenografię miejską, stawiając pytania o społeczne, urbanistyczne i kulturowe znaczenia przez nią generowane. Ich interwencje odrealniają konkretne bryły i obiekty poprzez optyczne naruszenie praw grawitacji, sytemu wyjść ewakuacyjnych czy efekty świetlne. Tworzą widowiska o charakterze site-specific na parkingach podziemnych, w wieżowcach lub na dworcach kolejowych. W Warszawie artyści skonstruowali spektakl wpisany w bryłę Stadionu Dziesięciolecia. Pracowali na Stadionie przez dwa tygodnie na wiosnę, w momencie kiedy rozpoczynały się już testy pod budowę nowego obiektu. Bardzo zżyli się z tym miejscem. Mimo majowych chłodów (panuje tu zawsze trochę wyższa temperatura), piknikowali w przerwach w próbach na trybunie honorowej.

We współpracy z muzykiem m.bunio.s stworzyli jednorazowy nocny spektakl na placu budowy, gdzie razem z ludźmi tańczyły koparki i maszyny do wbijania pali. Artyści „rozmawiali” z bryłą dzięki bardzo prostym rozwiązaniom (lampka od roweru oświetlała w ciemności bieżnię, cztery osoby rzucały cienie na kilkutysięczne trybuny, Stadion równomiernie i głośno oddychał). Wykorzystując instalacje świetlne i dźwiękowe oraz sprzęty na terenie budowy, artyści poddali miejsce artystycznej akupunkturze, wskazali powoli zanikające miejsca – między innymi historyczne fragmenty trybun, wejścia do tunelu lub punkty wbijania pali. Palowanie było też próbą odpowiedzi na brak debaty w Polsce na temat architektonicznego dziedzictwa realnego socjalizmu. Szwajcarska grupa zainspirowana architekturą Stadionu Dziesięciolecia jako wielopłaszczyznową przestrzenią inscenizacji historii, zaproponowała swoją interpretację znikającego  obiektu.
Od 1999 roku annas kollektiv pracuje w przestrzeniach zamkniętych fabryk, koszarów, byłych terenów wojskowych. Ciekawe, że grupa zafascynowana rozkładem architektury, obszarami upadku i zniszczenia, zawiązała się w kraju perfekcyjnie zorganizowanych miast i milionowych nakładów na rewitalizacje terenów miejskich. A także, co ważne, w kraju, w którym przestrzeń jest świadomie i odpowiedzialnie kształtowana nie tylko przez instytucje, ale i przez ludzi. To istotny kontekst dla działań kolektywu, toczonego przez odpowiednik polskich tęsknot za architekturą PRL-u. Szwajcarska grupa wskazuje na coraz uboższe materialne dziedzictwo tego, co było, przykrywane współczesnymi sensami, prywatyzacją i gettoizacją. Kolektyw czujnie wyszukuje miejsca, skąd wywędrowało życie, a które nie zostały jeszcze wypełnione nowymi treściami. Miejsca niczyje, opuszczone, ulegające degradacji. Przywołuje historyczne klisze i zastanawia się, jak te miejsca mogłyby funkcjonować dzisiaj.

Palowanie odbyło się w ciemny czerwcowy wieczór, w niecce Stadionu. Na murawie rozsiadło się około ośmiuset osób. W absolutnym mroku widać było tylko zarysy sylwetek, migające światła telefonów komórkowych i papierosów, słychać – zgrzyt otwieranych puszek. Piknikowa atmosfera stanowiła kontrapunkt do tego, co zaproponowała grupa annas kollektiv. Najpierw oglądaliśmy powolny i kontemplacyjny bieg jednego z artystów poprzez trybuny. Ledwie zauważalny, ginął na tle betonowej nadszarpniętej konstrukcji. Przebieżka rysowała się na granicy widzialności. Ta sama, z początku mikroskopijna sylwetka, po chwili zmieniła się w cień monstrualnych rozmiarów. Palowanie nie było wyłącznie grą ze skalą. Kolektyw zagrał też na oczekiwaniach publiczności, wydobył lekko sentymentalne nuty i historyczne wątki. Rusztowania trybun posłużyły za wielki ekran – wyświetlono na nim fragment kroniki filmowej. „Nareszcie Stadion się na coś przydał” – zabrzmiał z głośników cytat z materiałów archiwalnych. W ruch poszły maszyny do wbijania pali. Ich codzienne funkcje, podbite przez światło, przemieniły koparki w statki kosmiczne, gotowe do startu.

Akcje zakończyło rozświetlenie zniczami tunelu Stadionu, przez który tak smętnie przechodziła Jadwiga Fołtasiówna, bohaterka filmu Mąż swojej żony, i przez które wjeżdżali cykliści z Wyścigu Pokoju. Grupa annas kollektiv rozmawiała ze Stadionem tak, jak niegdyś artyści rozmawiali z Murem Berlińskim lub siedzibą parlamentu NRD Palast der Republic – wydobywając całą ambiwalencję, jaką zawsze odczuwa się wobec takich miejsc.

http://www.annaskollektiv.ch/

Wybrane recenzje i artykuły:

Sybille Korte, Katze odel Nudelmaschine, "Berliner Zeitung" 23.11.2007

Julia Slater, Spreading the Swiss Word in Eastern Europe,Turkish Weekly, 11.03.2009

Dominika Buczak, Miejsce, którego nie było, Wysokie Obcasy (Gazeta Wyborcza),24.03,2009

Daniel Miller, Stadium X, Frieze, 15.05.09